D8.1
Czynne prawo wyborcze
Kto może głosować — warunki członkostwa, weryfikacja statusu, lista uprawnionych i jej aktualność.
domena D8 · wyborcza
Wybory do organów
Jak obsadzane są funkcje?
Jawność procesu obsadzania funkcji w organach izby — kandydatur, programów, finansów kampanii, frekwencji, wyników imiennych, procedury i obserwacji niezależnej. Zapewnia legitymację demokratyczną władz oraz równość kandydatów. Dotyczy wyboru funkcyjnego, a nie jego późniejszego działania — to opisują domeny decyzyjna, integralności i operacyjna.
16 subdomen
Domena D8 obejmuje pełen cykl wyborczy — od warunków uczestnictwa, przez kandydatury, kampanię i głosowanie, po wyniki, obserwację niezależną, protesty i mechanizm odwoływania funkcyjnych w trakcie kadencji.
D8.2
Bierne prawo wyborcze
Kto może kandydować — wymagania, ograniczenia (np. staż, niekaralność dyscyplinarna), weryfikacja.
D8.3
Komisja wyborcza
Skład, sposób powołania, niezależność od organów wykonawczych, kadencja i mandat komisji.
D8.4
Kalendarz wyborczy
Etapy i terminy procesu wyborczego — od ogłoszenia, przez zgłoszenia, kampanię, głosowanie, do ślubowania.
D8.5
Zgłaszanie kandydatów
Procedura zgłoszeń, progi poparcia, wymagana dokumentacja kandydata, weryfikacja zgłoszeń.
D8.6
Programy wyborcze
Obowiązkowe deklaracje programowe — wizja, cele, mandat; publikacja przed głosowaniem.
D8.7
Oświadczenia integralności kandydatów
Konflikty interesów, niekaralność funkcyjna, powiązania zewnętrzne — składane przed objęciem funkcji (zob. D4).
D8.8
Finansowanie kampanii
Źródła środków kandydata, limity wydatków, sprawozdania finansowe — wzór OGP Political Finance.
D8.9
Kampania wyborcza
Zasady prowadzenia, równość szans kandydatów, dostęp do kanałów komunikacji izby (Portal, biuletyn).
D8.10
Procedura głosowania
Tryb (tajne/jawne), forma (osobiste / elektroniczne / korespondencyjne), zabezpieczenia tajności i integralności.
D8.11
Liczenie i protokoły
Procedura zliczania głosów, weryfikacja wyników, protokoły wyborcze, audyt poprawności liczenia.
D8.12
Frekwencja i wyniki
Publikacja danych statystycznych i imiennych wyników wyborczych — w pełnej granularności (np. per okręg).
D8.13
Obserwacja niezależna
Obserwatorzy zewnętrzni — NGO, media, eksperci — akredytacja, mandat, dostęp do dokumentacji wyborczej.
D8.14
Protesty wyborcze
Procedura kwestionowania wyników, organ rozstrzygający, terminy składania protestu i jego rozpatrzenia.
D8.15
Odwołanie z funkcji
Tryb przedwczesnego zakończenia mandatu — referendum, Nadzwyczajny KZF, wygaszenie mandatu.
D8.16
Wybory uzupełniające
Tryb obsadzania wakatu w trakcie kadencji — terminy, procedura, zakres wyboru.
Analiza obecnego stanu
Pełna analiza zapisów ustawy oraz uchwały 7/II KZF/2022 (zasady wyborów i odwołań) jest w przygotowaniu. Już dziś wiadomo, że procedura wyborcza ma mocny fundament strukturalny (tajność, równe prawo głosu), ale brakuje warstwy demokratycznej — obowiązkowych programów wyborczych, ujawniania finansów kampanii, oświadczeń integralności kandydatów oraz niezależnej obserwacji wyborów.
Pełna analiza w przygotowaniu
Pracujemy nad rozpisaniem analizy dla każdej z 16 subdomen — w tym samym formacie, w jakim została opracowana domena decyzyjna (D1): co działa dobrze, co nie działa, postulaty zmian, cytaty z uchwał.
Jeśli już teraz popierasz postulat wprowadzenia obowiązkowych programów wyborczych, jawności finansowania kampanii, oświadczeń integralności kandydatów oraz niezależnej obserwacji wyborów do organów izby — podpisz petycję poniżej.